Interview met Prof. Dr. Sabita Soedamah-Muthu over haar route naar het hoogleraarschap en de rol van coaching en carrière strategie.
Afgelopen oktober was het zover. In een volle aula sprak Sabita haar inaugurele rede uit. Een moment dat voelde als een mijlpaal: het resultaat van jarenlang werken, onderzoeken, schrijven en doorzetten. Jaren waarin ze onderzoek deed naar diabetes en leefstijl, subsidies binnenhaalde, promovendi begeleidde en haar expertise gestaag uitbouwde. Wat daarin lange tijd minder vanzelfsprekend was, was hardop zeggen waar ze zelf naartoe wilde. Zoals bij veel wetenschappers voelde het uitspreken van ambitie ongemakkelijk. Alsof het niet helemaal past bij zorgvuldig en bescheiden werken.
Ooit moest ze echt een drempel over om hardop te zeggen dat ze hoogleraar wilde worden. Iets wat ze eigenlijk niet durfde, maar wel deed. Nu ziet ze dat uitspreken van haar ambitie als een belangrijk keerpunt in haar loopbaan. Een belangrijke stap die mede heeft bijgedragen aan waar ze nu staat.
Naar aanleiding van haar benoeming tot hoogleraar mailde Sabita mij om te bedanken voor mijn rol als trainer en coach in het Carrière Strategie Programma, wat haar heeft geholpen flinke stappen te zetten. Dat leek mij een mooi moment om haar te interviewen over haar ervaringen, en om haar inzichten en tips te delen met jou als lezer van mijn e-zine en blog.
De paradox van excellentie en onzekerheid
Ondanks publicaties in gerenommeerde tijdschriften, belangrijke onderzoeksubsidies, en volop ervaring, voelen ze zich stiekem toch onzekerder dan je op basis van hun prestaties zou verwachten. Neem bijvoorbeeld de leerstoelhouder, die toch twijfelt of zij deze positie verdient, omdat ze zich af en toe best onzeker voelt over de grote verantwoordelijkheden. Of de PhD die midden in de nacht wakker schiet en bang is dat er toch een fout in dat recente artikel staat. Of denk aan de universitair docent die een succesvolle presentatie heeft gegeven op een conferentie, maar dat ene kritiekpunt maar niet uit zijn hoofd krijgt.
Hoogleraar worden: een mijlpaal, nieuwe kansen en nieuwe verantwoordelijkheden
Sinds haar benoeming tot hoogleraar is er veel veranderd. Niet zozeer in wat ze doet, maar wel in hoe haar werk wordt gezien. “Het is sowieso een hele erkenning als je benoemd wordt. Het onderzoek dat je doet en hebt gedaan komt dan meer in de picture. En je hoort als je professor bent geworden bij een selecte groep binnen de universiteit.”
Met die benoeming ging ook een nieuwe wereld open. Nieuwe netwerken, andere gesprekken, meer zichtbaarheid. “Je wordt gevraagd voor belangrijke werkgroepen en denktanks. En er gaan deuren open: mensen vragen je meer voor promotiecommissies, presentaties, subsidieaanvragen. Dat straalt ook af op de mensen in mijn team met wie ik nauw samenwerk.”
Tegelijkertijd is het niet alleen maar feest. “Er komt ook wel veel bij kijken. Je krijgt meer aanzien, maar ook meer verantwoordelijkheid. Er wordt meer van je verwacht – zo voelt het in ieder geval.”
Het hoogleraarschap brengt dus coole kansen met zich mee, maar ook nieuwe uitdagingen. Verwachtingen zijn hoger, de agenda voller, de zichtbaarheid groter.
Ambitie uitspreken in de wetenschap: ook als het spannend is
Die positie kwam er niet vanzelf. Een belangrijke stap lag al jaren eerder, toen Sabita deelnam aan het Carrière Strategie Programma. In eerste instantie aarzelde ze. “Ik dacht: ik heb al vaker dit soort cursussen gedaan, wat zou dit mij nog brengen?” Pas in 2020 stapte ze in. Wat haar verraste, was hoe persoonlijk en praktisch het programma bleek te zijn. “Het was heel tailor made. Iedereen bracht zijn eigen vragen en casuïstiek in. Dat maakte het herkenbaar en inspirerend.”
Een kantelpunt was het moment waarop ze besloot te solliciteren op een hoogleraarspositie – terwijl ze wist dat de kans op succes onzeker was. “Dat solliciteren was voor mij heel belangrijk. Niet omdat ik die positie meteen kreeg, maar omdat ik daarmee mijn ambitie liet zien.”
Die stap had ze zonder coaching waarschijnlijk niet gezet. “Jij hielp me om mijn gedachten te vertalen naar concrete acties. Gesprekken voeren met leidinggevenden, mijn ambities uitspreken, vragen stellen als: waar zie jij mij over vijf jaar? Dat zijn dingen die ik anders niet zo snel had gedaan.”
Zichtbaarheid en positionering: kleine verschuivingen met groot effect
Wat Sabita nu merkt, is dat zichtbaarheid en positionering niet alleen iets zijn van ‘na de benoeming’. Ze beginnen al veel eerder. “Mensen introduceren me nu als professor. Dat doet iets. Niet omdat ik anders ben, maar omdat er nu nog meer gewicht wordt gegeven aan wat je zegt.”
Dat leidt ook tot onverwachte kansen. “Ik ontmoet nieuwe mensen, er worden snel lijntjes gelegd. Ideeën waar ik al langer mee rondliep, krijgen nu tractie omdat iemand zegt: hé, misschien kunnen wij daar iets in betekenen.”
Tijd nemen voor je eigen werk: focus, schrijven en het ‘gouden uurtje’
Een ander inzicht dat is blijven hangen, is het belang van tijd maken voor je eigen werk. “Dat ‘gouden uurtje’ – het eerste uur van de dag voor je eigen schrijfwerk – was voor mij echt een eyeopener. Je laat als begeleider vaak anderen voorgaan, maar daardoor blijft je eigen werk liggen.”
Die verschuiving – jezelf die tijd gunnen – bleek essentieel. “Het hielp me om te beseffen: mijn eigen onderzoekswerk is ook de moeite waard om tijd aan te besteden.”
Advies voor wetenschappers met ambitie: wat Sabita anderen wil meegeven
Terugkijkend is Sabita duidelijk over wat haar heeft geholpen – en wat ze anderen zou aanraden:
“Wees niet te bescheiden in het uitdragen van je ambities.”
Daarnaast:
• Zoek mensen op die met je meedenken: een coach, mentor of collega.
• Richt je niet alleen op wat beter moet, maar ook op waar je sterk in bent.
• Verzamel een divers team van medewerkers om je heen om mee samen te werken op onderzoek.
• Realiseer je dat niet iedereen hoogleraar hoeft te worden, maar dat zelfreflectie iedereen verder helpt.
“In het begin lag mijn focus vooral op wat ik zelf moest kunnen verbeteren. Later heb ik geleerd: je hoeft niet alles te kunnen. In teams kun je elkaar versterken.”
Ambitie, coaching en loopbaanontwikkeling: een reflectie
Het verhaal van Sabita laat zien dat groei niet begint bij een benoeming, maar bij het moment waarop je jezelf toestaat om ambitie serieus te nemen. Door woorden te geven aan wat je wilt, ook als de uitkomst onzeker is.
Het hoogleraarschap brengt mooie kansen én nieuwe verantwoordelijkheden met zich mee. Maar de beweging die eraan voorafgaat, minder bescheiden zijn, jezelf laten zien, is minstens zo belangrijk.
Wat zou jij uitspreken, als je jezelf iets minder zou inhouden?